Beleggen – Een introductie
Als u belegt dan investeert u geld met als doel vermogen op te bouwen of te vergroten. Bij beleggen gaat het om investeren in waardepapieren die op de beurs kunnen worden verhandeld. Deze waardepapieren heten met een mooi woord effecten. Indien u wilt beleggen heeft u tal van mogelijkheden. Hieronder treft u enige informatie aan over een aantal beleggingsvormen en hun belangrijkste eigenschappen die veel door particulieren worden gebruikt.

Aandelen, dividend en koerswinst
De bekendste soort effecten zijn aandelen. Een aandeel is niets anders dan een heel klein stukje van een bedrijf. Eigenaren van aandelen worden aandeelhouders genoemd. Maakt het bedrijf winst, dan krijgen de aandeelhouders een evenredig deel uitbetaald.

Winst op aandelen heet dividend. Als aandeelhouder ontvangt u doorgaans één of meerdere keren per jaar dividend. Een bedrijf bepaalt aan de hand van de gemaakte winst of en hoeveel dividend er wordt uitgekeerd. Dividend kan worden uitgekeerd in contanten of in nieuwe aandelen.

Hoe beter het met een bedrijf gaat, hoe aantrekkelijker het wordt om aandelen in dit bedrijf te kopen. Daarbij geldt de wet van vraag en aanbod. Hoe meer mensen een aandeel willen kopen, hoe hoger de koers (waarde) van het aandeel wordt. Heeft u aandelen en gaat de koers omhoog? Dan kunt u de aandelen voor meer geld verkopen dan dat u ervoor heeft betaald. Zo maakt u koerswinst. De koers van een aandeel kan echter ook dalen, dan maakt u verlies.

De prijs van een aandeel komt – net als bij de meeste andere effecten – over het algemeen tot stand op een beurs.

Obligaties
Als u een obligatie koopt, leent u in feite geld aan een bedrijf of een andere instantie. In ruil daarvoor krijgt u rente uitbetaald. Obligaties hebben een vaste looptijd. Aan het einde van de looptijd wordt het totale geleende bedrag terugbetaald.

Zowel ten aanzien van de lening als ten aanzien van de rente loopt u het risico dat het bedrijf of de instantie in betalingsmoeilijkheden raakt en uiteindelijk niet zal kunnen terugbetalen. Indien u echter een obligatie koopt van een bedrijf of instantie die in een gezonde financiële situatie verkeert, zal dit risico gering zijn. De rentevergoeding op obligaties van financieel gezonde bedrijven of instanties zullen daardoor veelal beperkt zijn. Beleggen in obligaties is een relatief veilige vorm van beleggen.

De koers van een obligatie hangt vooral af van de rentestand. Als de rente stijgt en/of de het uitgevende bedrijf of de uitgevende instantie in financiële moelijkheden raakt, levert een obligatie minder (of niets) op.

Opties, futures en warrants
Opties geven het recht om in de toekomst een bepaalde onderliggende waarde (bijvoorbeeld een aandeel) tegen een vaste prijs te kopen of te verkopen. Een optie heeft altijd betrekking op honderd aandelen.

Er kunnen twee soorten opties worden onderscheiden; namelijk callopties en putopties. Een calloptie geeft u het recht tot aankoop van een vastgestelde onderliggende waarde, tegen een vooraf vastgestelde prijs, gedurende een bepaalde periode. Met een call-optie hoopt u op een koersstijging van de onderliggende waarde. U hoopt dat de onderliggende waarde straks meer waard is dan de prijs die u er nu voor afspreekt. Een putoptie geeft u het recht tot verkoop van de vastgestelde onderliggende waarde, tegen een vooraf vastgestelde prijs, gedurende een bepaalde periode. Met een put-optie hoopt u op een koersdaling. U hoopt dat de onderliggende waarde straks minder waard is dan de prijs die u er nu voor afspreekt.

De prijs van een optie hangt onder meer af van de volgende factoren:
- De actuele koers van het betreffende aandeel.
- De uitoefenprijs (ook wel executieprijs genoemd) waartegen u het aandeel kan kopen of verkopen.
- De looptijd oftewel de periode waarin u het recht heeft het aandeel te kopen of te verkopen tegen de uitoefenprijs.

Beleggen in opties kan zowel aantrekkelijk als zeer risicovol zijn. Als u een optie koopt, kunt u met een relatief klein bedrag profiteren van een stijgende of dalende koers van een aandeel. Tegelijkertijd loopt u bij een gekochte optie het risico dat de optie waardeloos afloopt. In dat geval is het verlies gelijk aan de prijs die u voor de optie hebt betaald. Als u een optie verkoopt – dit heet schrijven van een optie – is het risicoprofiel omgekeerd. De potentiële winst is maximaal de prijs die u voor de optie hebt ontvangen. Tegelijkertijd loopt u het risico dat de onderliggende aandelen veel meer of minder waard zijn dan de uitoefenprijs. Het kan om grote bedragen gaan, omdat een optie altijd betrekking heeft op honderd aandelen. Het verlies kan derhalve vele malen groter zijn dan de prijs die u voor de optie hebt ontvangen. Beleggen in opties is daarom alleen interessant voor actieve en ervaren beleggers.

Een future is een termijncontract. Koper en verkoper komen overeen tegen het huidige prijsniveau op termijn een bepaalde onderliggende waarde te verhandelen. Beide partijen hebben een verplichting om op de einddatum de onderliggende waarde te betalen of te leveren. Een future is vergelijkbaar met een optie, met dien verstande dat dagelijks de koersverschillen dienen te worden afgerekend. De looptijd van een future is meestal langer dan die van een optie. Ook futures zijn alleen interessant voor ervaren beleggers.

Een warrant is het recht om tegen een vastgestelde prijs gedurende een bepaalde periode nieuwe effecten te kopen. Een belangrijk verschil met opties is dat opties door een effectenbeurs worden uitgegeven en warrants rechtstreeks door (of namens) het betreffende bedrijf/of een financiële instelling.

Hybride producten
Sommige producten hebben verschillende kenmerken van bovenstaande producten. Dit zijn zogenaamde hybride producten. Indien u dergelijke producten aanschaft dient u goed op de hoogte te zijn van de werking van deze producten en de risico’s die hieraan verbonden zijn.

De tussenpersoon
Zelf kunt u niet beleggen op de beurs. Wie wil gaan beleggen, moet gebruik maken van een bank, ‘broker’ of ‘commissionair’. Deze partijen zorgen ervoor dat uw orders worden uitgevoerd op de beurs. Zij brengen hiervoor provisie in rekening.

Meer kansen, meer risico’s
Beleggen kan aantrekkelijker zijn dan sparen, omdat beleggen meer geld oplevert. Tenminste, als het goed gaat. In vergelijking met sparen biedt beleggen dus meer kansen, maar ook meer risico’s. Het beleggen in aandelen en met name opties, futures en warrants vraagt gedegen kennis en ervaring van een belegger.

Goede voorlichting adviseur belangrijk
Beleggen kan op vele manieren. Laat u altijd goed voorlichten door een beleggingsadviseur of vermogensbeheerder. Zij zijn verplicht vast te stellen wat uw financiële positie is, wat het door u gewenste maximale risico is en wat uw beleggingsdoelstellingen zijn. De adviseur dient een beleggingsprofiel of cliëntenprofiel vast te stellen. Dit profiel dient er voor te zorgen dat eventuele (voorgestelde) beleggingen passen bij uw wensen en financiële mogelijkheden.

Verzamelen informatie noodzakelijk
Ook zelf dient u voldoende informatie te vragen over de instelling en over het beleggingsproduct, zodat u een weloverwogen keuze kunt maken. Vergelijk de verschillende manieren van beleggen. Er is vaak een verschil in risico, maar ook de kosten die in rekening worden gebracht kunnen verschillen. Lees de Financiële Bijsluiter en raadpleeg websites waar beleggingsproducten worden vergeleken.

Hoe kiest u een aanbieder?
De beslissing met welke instelling u in zee gaat, kan op vele manieren genomen worden. Let bij het vergelijken vooral op:

1. De kosten van het beleggen en het beleggingsproduct.
2. Het beleggingsbeleid en de risico’s van het beleggingsproduct.
3. De voorwaarden van het beleggingsproduct.
4. De mogelijkheden om eruit te stappen.

Op de website van de AFM treft u een link aan naar Registers. Hier kunt u nakijken welke financiële instellingen onder toezicht van de AFM staan.

Tip
Beleggen brengt de nodige kosten met zich mee. De bank rekent bijvoorbeeld provisie voor elke aan- of verkoop. Daarnaast betaalt u voor het bewaren van de effecten. Dit is het zogeheten bewaarloon. Zorg dat u precies weet welke kosten er bij uw beleggingen komen kijken. Zo komt u achteraf niet voor vervelende verrassingen te staan.